Thế nào là một chương trình phổ thông quốc tế?

Còn về những chương trình phổ thông quốc tế thì được thiết kế, xây dựng và quản lý bởi các tổ chức giáo dục độc lập. Các chương trình này cũng có hệ thống đánh giá dựa theo chuẩn giáo dục của tổ chức đó và dẫn tới văn bằng phổ thông quốc tế. Một trong những chương trình quốc tế đầu tiên trên thế giới đó chính là IBDP (Diploma), được tổ chức IBO có trụ sở tại Thụy Sỹ xây dựng vào những năm 1960s. IBDP hiện vẫn đang là chương trình quốc tế phổ biến nhất thế giới, hướng tới học sinh từ 16-19 tuổi. IB sau đó tiếp tục phát triển và giới thiệu IBMYP (Middle years) vào năm 1994, IBPYP (Primary years) vào năm 1997 để có một chương trình phổ thông hoàn chỉnh. Bên cạnh IB, còn có Tổ chức khảo thí Cambridge Quốc tế (thuộc Đại học Cambridge) và Tổ chức khảo thí Edexcel (thuộc tập đoàn giáo dục Pearson) cũng có một chương trình phổ thông quốc tế hoàn chỉnh, gồm 4 bậc: Primary, Lower Secondary, Upper Secondary, và Advanced. Ngoài ra, còn có tổ chức Fieldwork Education với chương trình quốc tế ở bậc mẫu giáo (IEYC), tiểu học (IPC), và trung học cơ sở (IMYC). Mỹ cũng không bỏ qua sân chơi này khi tổ chức College Board ra mắt chương trình quốc tế bậc trung học phổ thông Advanced Placement International Diploma (APIP) vào năm 1995.

Nhìn chung, mục tiêu chính của các chương trình phổ thông quốc gia là để phổ cập giáo dục và đáp ứng quyền học tập của số đông người dân. Do đó, chương trình phổ thông quốc gia thường chịu áp lực và phải đáp ứng yêu cầu của bối cảnh quốc gia/vùng đó, ví dụ như về văn hóa, chính trị, tôn giáo, sự phát triển của xã hội, ... Các chương trình phổ thông quốc tế thì khác. Mục tiêu không phải phổ cập giáo dục, mà để đáp ứng nhu cầu của một nhóm đối tượng nhất định trong xã hội. Ở đây cụ thể là thế hệ "công dân toàn cầu". Thế nên, những chương trình quốc tế này thường được xây dựng theo hướng "international-mindedness" (điểm này rất quan trọng ở các môn KHXH), và do không bị quá nhiều áp lực "thể chế", chuẩn kiến thức hay phương pháp của các chương trình phổ thông quốc tế thường được cập nhật mới nhanh hơn, nếu so với giáo dục phổ thông quốc gia (các tổ chức giáo dục quốc tế đều có đội nghiên cứu chương trình là những chuyên gia hàng đầu thế giới). Điều này dẫn tới một thực tế là các chương trình quốc tế uy tín hiện nay thường có chuẩn giáo dục cao hơn các chương trình phổ thông quốc gia. Ví dụ như Cambridge IGCSE được đánh giá là phiên bản nâng cao và khó hơn của GCSE bên UK, hoặc chương trình IBDP hay Cambridge AS/A Levels vẫn đang được một số trường chuyên tại NZ/Úc;Mỹ lựa chọn để giảng dạy cho đối tượng học sinh giỏi của họ.

Nói về sự công nhận của văn bằng phổ thông khi xét tuyển vào Đại học. Trong thời kỳ toàn cầu hóa như hiện nay, gần như không có văn bằng phổ thông nào không được công nhận cả. Tuy nhiên, giá trị của từng văn bằng khác nhau, phần lớn phụ thuộc vào chuẩn giáo dục của hệ thống cấp bằng. Chuẩn giáo dục càng cao thì văn bằng phổ thông càng giá trị, từ đó đem tới nhiều lợi thế cho học sinh khi lên Đại học (e.g. nền tảng kiến thức kỹ năng tốt hơn, học bổng, rút ngắn thời lượng, etc.). Đối với những bạn không có cơ hội lấy văn bằng phổ thông giá trị cao, thì vẫn có thể tự cải thiện khả năng cạnh tranh của bản thân thông qua các kỳ thi chuẩn hóa để lấy các chứng chỉ như SAT/ACT/IELTS … Ngoài ra cũng cần chú ý, nếu học sinh có cơ hội học chương trình có chuẩn giáo dục cao mà không theo được, kết quả thấp thì văn bằng cũng chưa chắc có giá trị bằng một bạn học một chương trình giáo dục chuẩn thấp hơn nhưng điểm số cao.

Em cảm nhận, phụ huynh thường dễ bị cuốn theo kiến thức (nội dung học) của một chương trình. Thành ra khi so sánh với một chương trình khác, luôn lo lắng rằng con sẽ bị hổng kiến thức, từ đó lại tìm cách bổ sung thêm kiến thức cho con (ví dụ có người học cả chương trình Cambridge và cả chương trình Mỹ). Theo em, kiến thức vốn đã rất phong phú rồi, cộng thêm việc các chương trình chỉ cần thay đổi cách tiếp cận thì sẽ càng làm kiến thức trở nên đa dạng hơn. Tuy nhiên, việc một chương trình không dạy kiến thức này hoặc không có môn này, không có nghĩa chương trình đó không tốt bằng chương trình khác. Việc đánh giá so sánh kiến thức là công việc của chuyên môn và cần góc nhìn tổng thể. Theo em, khi đã lựa chọn một chương trình phổ thông uy tín, phụ huynh không nên lo lắng việc “nhồi thêm kiến thức”, mà hãy dành thời gian để “bồi dưỡng kiến thức” mà con đã được học. Ngoài ra, hãy dành thời gian để con phát triển kỹ năng mềm, tư duy và thể lực. Với xu thế lifelong learning, đừng chạy theo kiến thức.